Kategoriler
Sivrihisar Yemekleri

Gölle

Kara kazanlarda buğday kaynatılır. Gölle olur. Göl­le: sokak ve meydanlarda, pala ve kilimlerin üstünde kurutulur. Bulgur olur, bulgur hafif nemli olarak dibek taşında ağaç tokmakla dövülür. Bulgurun üstünden ka­buklar soyulur çıkarılır. Kurutulur esen rüzgârda sav­rulur. Deyirmende çekilecek hâle getirilir.

Bir gün mahallenin gelinleri, kızları toplanır. Bulgur çekerler. Elle döndürülen el deyirmeninde, bir taş altta bir taş üstte. Üstteki yuvarlak değirmen taşının ortası deliktir. Bulgur avuç avuç bu deliğe konulur. En az iki en fazla üç kız tarafından çevrilerek çekilir. Hemde tür­küler mâniler söylenir. Neşe içinde, gece sabaha kadar devam eder ancak bitirirlerdi.

Numaralı eleklerden geçirilerek 4’e ayrlırdı. En üstte kalan bulgur pilâvı için, onun altına geçen ise, ince bulgur dolma ve sarmalar için kullanılır. Onun altına geçenide düğü köftesi için, en alta geçenide, “Gavut” olur. Onuda pekmeze karıştırıp yerlerdi.

Sivrihisar Yemekleri

exprt
Kategoriler
Sivrihisar Yemekleri

Turşu ve Tarifleri

PATLICAN TURŞUSU

Malzemesi:

-Patlıcan
-Sarımsak
-Kuru nane
-Sirke -Tuz

Yapılışı: Patlıcanlar yıkanır ve sapları koparılır. Tencereye konan kafi miktarda su içinde orta ısıda haşlanır. Suyu süzülmüş patlıcanlar soğutulur. Bu defa her birini ucundan sapma doğru bıçakla ikiye bölünür. (Ancak; tamamen ikiye bölünmez. Sadece patlıcana içi için ağız yapılır).

Patlıcanın Harcı: Her bir patlıcana 4-5 adet diş sarımsak olacak şekilde o kadar adette sarımsak diş dizilir içine kuru nane ve tuz karıştırılır. Hazırlanan harç patlıcanların içine doldurulur. Hazır hale getirilmiş cam kavanoz veya içi sırlı toprak küpe yerleştirilir. En sonunda da üzerine yeteri miktarda üzüm sirkesi ilave edilir. Turşu kurulmuştur.

* * *

KELEM TURŞUSU

Malzemesi:

-Kelem -Sarımsak
-Kuru nane
-Sirke -Tuz

Yapılışı: Sıcak suda haşlanan kelem küçük parçalar haline getirilir. Kelem üzerine yeteri miktarda (kuru nane + ezilmiş sarımsak dişleri + tuz) ilavesiyle karıştırılır. Bu karışım cam kaba konur. Üzerine üzüm sirkesi ilave edilir. Turşu kurulmuştur.

NOT: Evlerimizde ayrıca; Hıyar, biber, domates karpuz, kelek karışımı turşularda aynı metotla yapılmaktadır.

Probiyotik Ev Turşusu tarifi

Nermin Aktaş’a aittir.

Turşu küpünüz toprak ya da cam olmalıdır. Hiçbir zaman plastik bidon kullanmayın, sağlığınız için zararlıdır.

Malzeme:

3 kg. patlıcan
3 kg. domates (yarısı kırmızı, yarısı olgunlaşmamış yeşil domates)
1,5 kg. tatlı biber
100 gr. acı cin biberi (damak tadınıza göre, acı severseniz daha fazla koyabilirsiniz)
1 kg. taze yeşil fasulye
1 kg. salatalık
1 bağ maydanoz
250 gr. sarımsak
500 cc. ev yapımı üzüm sirkesi
200 gr. kaya tuzu (damak tadınıza göre azaltıp çoğaltabilirsiniz)
400 cc. içme suyu

Yapılışı: Büyük bir tencerede bol miktarda su kaynatılır. Kaynamakta olan suya patlıcanlar atılır. Patlıcanların sap kısmı kesilmemelidir, turşu olgunlaştıktan sonra en lezzetli kısmı burası olacaktır. Patlıcanlar hamurdan biraz daha sert kıvama gelince dışarıya alınır, soğuk suyun içinde soğumaya bırakılır. Soğuduktan sonra tıpkı karnıyarık yapar gibi patlıcanlar ortadan keserek açılır.

Aynı şekilde fasulyeler de kaynar suda haşlanır. Bu sefer yumuşamaları beklenmez, rengi dönünce hemen alınır, soğuk suda soğumaya bırakılır.

Turşu suyu: Bir kabın içinde 500 cc. sirke ve 400 cc. içme suyunun içine tuz eklenir, iyice eriyene kadar karıştırılır. Tadına bakılır, damak tadınıza göre tuz miktarı ayarlanır. Bir başka yöntem de yumurta ile ölçmektir. Hazırladığınız karışıma taptaze bir çiğ yumurta koyduğunuzda, yumurta turşu suyunun üzerinde yüzmelidir. Eğer dibe batıyorsa, yeteri kadar tuz koymadınız demektir. Yumurta suyun üzerinde yüzene kadar tuz ekleyip eritiniz.

Turşu içi: 1 kg. kırmızı domates minik minik doğranır. Damak tadınıza göre acı biber ve çeyrek demet maydanoz ince doğranarak domatesle karıştırılır. 20 diş sarımsak irice dövülür, karışıma eklenir.

Haşlanmış ve içi açılmış olan patlıcanlar, bu turşu içiyle doldurulur. Üzerlerine 1-2 adet fasulye kapatılır.
Haşlanmayan tüm malzemeye (domates, salatalık, biber) iğneyle 2-3 delik açılır.

Turşu küpünün en dibine içi doldurulmuş patlıcanlar yerleştirilir. Üzerine kalan yeşil ve kırmızı domatesler yerleştirilir. Onların da üstüne salatalık ve biberler konulur. En üste fasulyeler gelecek şekilde yerleştirilir. Aralara sarımsaklar diş diş serpiştirilir. Annem her turşuya teşbih dizer gibi birkaç tane sarımsak dizisi koyar, ben de buna bayılırım. En üst kısma saplarıyla birlikte maydanozlar yayılır.

Tüm malzemeler küpe konduktan sonra, önceden hazırlanmış turşu suyu eklenir. Turşu suyu tüm malzemelerin üzerine kadar çıkmalıdır. Eğer malzemelerin üzerini kapatmamışsa, biraz daha turşu suyu hazırlayıp ekleyin Küpünüzün kapağını sıkı sıkı kapatın. Turşu kurma işleminiz tamamlandı. Şimdi küpünüzü serin ve loş bir yere alacaksınız. Ara ara kontrol etmeniz gerek: Suyu azalabilir, bu durumda biraz daha turşu suyu hazırlayıp ekleyeceksiniz. Veya kabarıp taşma görülebilir, turşunuza ilgi gösterin, altına bir başka kap koyun, ortalık batmasın.

İç Anadolu’nun karasal ikliminde, annemin yaz turşuları 1 haftada olgunlaşır. Ama sonbaharda kurduğu turşuların olgunlaşması 1 ayı bulur.

Turşunuz olgunlaştıktan sonra küpünüzü buzdolabınıza kaldırırsanız, turşunuzun daha uzun ömürlü olmasını sağlarsınız.

* * *

Tahsin ALTIN
Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi
Merkez Folkloru -2014
exprt

Kategoriler
Sivrihisar Yemekleri

Üzüm Hoşafı ve Tarifi

Malzemesi:

-2 su bardağı kuru üzüm

-5 su bardağı su

-1 çay bardağı şeker

Yapılışı: Üzümlerin sapı çöpü ayıklanır. Üzümler üzerini örtecek kadar suda 5 dakika bekletilip sudan çıkarılır. Bir tencereye alınıp 4 su bardağı su ilave edilir. Önce harlı ateşte bir taşım kaynatılır. Daha sonra ateşi kısıp 15 dakika daha kaynatılır. Üzümler yumuşayınca şekeri ilave edilir. 5 dakika daha kaynatılıp ateşten alınır ve soğumaya bırakılır. Servis yapılır.

Sivrihisar Yemekleri

Tahsin ALTIN
Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi
Merkez Folkloru -2014

exprt

Kategoriler
Sivrihisar Yemekleri

Nardenk ve Hardaliye

NARDENK

İmalatı; bağ bozumu zamanı evlerde pekmez yapılırken üzüm suyu hiçbir katkı maddesi koymadan doğrudan doğruya kaynatılırsa kendisine has özel tat ve lezzette nardenk elde edilir. Hakiki, ilaçsız, katışıksız, halis üzüm suyudur. Makama, pilav veya herhangi bir peynirli dürüm yanında içilir.

* * *

HARDALİYE

Malzemesi:

-Beyaz üzüm şırası

-Kükürt

-Hardal

-2 adet cam kap

-Bez tülbent ve Tel

Yapılışı: Beyaz cins üzümlerin seçilmiş taneleri özel bir kapta ezilerek şıra haline getirilir. Şıra 2- 3 defa tülbentten süzülür. Şıra posadan iyice arındırılır. Şıra 1 gün dinlendirilir. Diğer yandan kükürt hafif ateşte eritilir. Tellere bağlanmış bez parçaları erimiş kükürt içine daldırılarak kükürtlü bez haline getirilir. Hazırlanmış damacana içine doğm yıkılmış kükürtlü bez sarkıtılır. Kükürtün yanık dumanı ile dolan damacananın ağzı güzelce kapatılır. Damacanadaki kükürt dumanının çıkmasına izin vermeden acele acele ve dikkatle bir huni ile şıra konur. Böylece şıra ile kükürt dumanı karışmış olur. Bu karışım 1 gün bekletilir. İkinci gün bu karışım yeniden başka bir damacanaya boşaltılır. Aynı işlem 3. Günde devam eder. En sonunda hardal ezilerek bir bez torba ile kükürtlü duman ile mayalanmış şıra içine sallandırılır. Hardal ile de bir hafta mayalandırılmış olur. Artık hardaliye ikrama hazırdır.

Sivrihisar Yemekleri

Tahsin ALTIN
Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi
Merkez Folkloru -2014

exprt

Kategoriler
Sivrihisar Yemekleri

Haşhaşlı Gözleme ve Tarifi

 Malzemesi:

-Un (1 adet için 100 gr.)

-1 Kg. haşhaş

-Sıvı yağ, tuz, su

Haşhaşın Hazırlanışı: 1 kilo haşhaş tencereye konulup kavrulur. Kavrulduktan sonra ya makinede çekilir ya da dibekte yağı çıkana kadar dövülür. Böylece hazır hale getirilir.

Yapılışı: Bir leğene un koyulup üzerine yeteri miktarda tuz atılır ve unun ortası açılır. Unun ortasına su konulup un yoğrulmaya başlanır. Hamur yeteri kadar yumuşayınca dinlenmeye ahnır(En az 1 saat dinlenmesi gerekir). Hamur dinlendikten sonra, hamurdan avuç içi büyüklüğünde bezeler yapılır. Bu bezeler oklava ile açılır. Bu arada haşhaşların içine sıvı yağ konulur ve karıştırılır. Bu karışımdan açtığımız bezelerin ortasına sürülür. Bezeler kare şeklinde katlanmaya başlanır. Katlama esnasında da her katmana haşhaş .konulur ve tekrar oklava ile açılır. Toprak saçta pişirilir. Pişirme esnasında da üzerine sıvı yağ sürülür. Çay, zeytin, peynir ve domates ile servis edilir.

Sivrihisar Yemekleri

Tahsin ALTIN
Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi
Merkez Folkloru -2014

exprt

Kategoriler
Sivrihisar Yemekleri

Lokma ve Tarifi

Malzemesi:

-3 su bardağı un

-3 su bardağı toz şeker

-2 çorba kaşığı sıvı yağ

-1 çorba kaşığı limon suyu

-2 su bardağı sıvı yağ

-1 çay kaşığı tuz

Şerbetinin Yapılışı; 3 bardak toz şeker ile 3 bardak su bir tencerede en az 15- 20 dakika kaynatılır. Üzerine limon suyu eklenir ve şerbet soğumaya bırakılır.

Mayanın Hazırlanışı: Maya üzerine bir tatlı kaşığı toz şeker ve az su ilavesi ile güzelce ezilir.

Hamuru: Elenmiş un + üzerine 1 çay kaşığı tuz ve hazırlanan maya + sıvı yağ ile güzelce azar azar su katarak yoğrulur. Hamurun kıvamı bulamaç gibi olmalıdır. Ilık bir ortamda hamur üzeri örtülerek en az 1 saat kadar dinlendirilir. İyice kabarasıya mayalandırılır.

Lokmanın Yapılışı: Dar ve derince bir tencereye 2 su bardağı sıvı yağ konur ve iyice kızdırılır. Hamurdan bir parça avuç içine alınır sıkılır. Başparmak ile işaret parmağı arasında fırlayan hamurdan her defasında soğuk su ile ıslatılmış demir kaşık ucu ile alınan hamur kızgın yağa atılır. Hamur kabarık pembe rengi alınca delikli kevgirle alınır ve sıcak lokmalar soğuk şerbet içine atılır. Lokmalar şekerini emdikten sonra tabaklar ile servis yapılır.

Sivrihisar Yemekleri

Tahsin ALTIN
Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi
Merkez Folkloru -2014

exprt

SİVRİHİSAR LOKMA TATLISI

Kategoriler
Sivrihisar Yemekleri

Muska Baklava ve Tarifi

Sivrihisar Baklavası

Sivrihisar ilçesinde baklava yapımı köklü bir geçmişe sahiptir. Sivrihisar baklavası dillere destandır. Lezzetini hiç bir yerde tatmadığınız bu baklavayı denemenizi şiddetle tavsiye ederiz.

muska-baklavaHamuru için malzemesi:

-1000 gr. Kadar baklavalık un

-Bir miktar nişasta (Uğra için)

-3 adet yumurta

-500 gr. Süt

-500 gr. Ceviz içi

-500 gr. Sıvı yağ

-1 çay bardağı yoğurt

Şerbeti için:

-1000 gr. Toz şeker -5 su bardağı su -1 adet limon

Hamurun Yapılışı: Süt + yumurta + yoğurt bir kapta karıştırılır. Üzerine un ilave edilerek hamur katı olacak şekilde yoğrulur. Bu hamurdan en az 20 adet beze olur. Bezeler oklava ile açılırken un ve nişasta karışımı (uğra) ile yufkalar çok ince açılır. Açılan yufkalar bir masa üzerine arasına nişasta serpilerek tek tek üst üste konur. Baklava tepsisi sıvı yağla yağlanır. Masa üzerindeki yufkalar (7×7 cm en ve boyda) kareler halinde kesilir. Her biri demet arasına kırılmış ceviz konarak muska gibi katlanır ve yağlı tepsiye muskalar sırt sırta gelecek şekilde dizilir. 180 derece ısıdaki fırına konur. Hamur ısınınca fırından çıkarılarak sıvı yağın tamamı kaşıkla üzerine dökülür. Tepsi yeniden fırına konulur. Baklava pembeleşesiye kızartılır. Tepsi çıkarılır ve soğutulur. Daha önce hazırlanmış şerbet baklava tepsisine konur. Baklava sıcak ise soğuk şerbet kullanılır.

muska-bak

Sivrihisar Yemekleri

Tahsin ALTIN
Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi
Merkez Folkloru -2014

exprt

Kategoriler
Sivrihisar Yemekleri

İrmik Helva ve Tarifi

Malzemesi:

-500 gr. İrmik

-500 gr toz şeker

-250 gr. Margarin veya 2 çay bardağı sıvı yağ

-500 gr su veya süt

-100 gr çam fıstığı

Yapılışı: geniş tencerede yağ eritilir üzerine irmik ve çam fıstığı ilavesi ile 40-45 dakika kadar ateş üzerinde kavrulur süt veya su ile şekerin (3/4)ü karıştırılarak ve kaynar vaziyette iken fıstıklı irmik üzerine dökülür ve karıştırılır. Suyu çekesiye ateş kısılır. Suyu çekilince geri kalan (1/4) toz şeker üzerine serpilip karıştırılır. Ağzı kapatılarak dinlenmeye bırakılır.

Sivrihisar Yemekleri

Tahsin ALTIN
Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi
Merkez Folkloru -2014

exprt

Kategoriler
Sivrihisar Yemekleri

Höşmerim ve Tarifi

Höşmerim tatlısı her ne kadar Balıkesir ve Çanakkale’ye özgü bir tatlı olarak bilinse de; Ankara ve Sivrihisar’da da yapılır. Balıkesir’de irmik ve tuzsuz peynirle yapılır. Çanakkale’de ise tencerede pişirildikten sonra fırında üzeri kızartıldıktan sonra servis edilir.

Yeni evlenen bir çiftten eşi akşama bir tatlı yapmasını ister; yeni gelin evde kalan malzemeler ile eşine akşam yemeğinden sonra bir tatlı hazırlar. Yapmış olduğu tatlıyı kendisi de bir şeye benzetemeyen gelin; eşine sorar: “ Hoş mu Erim? “ der ve bu şekilde bu tatlının adı; Höşmerim olarak yayılır.

Malzemesi:

-500 gr. Kaymak veya krema

-100 gr. Kadar un

-250 gr. Pekmez veya gül reçeli veya süzme bal

Yapılışı: Kaymak veya krema tavada eritilir. Üzerine azar azar un katılırken (tavaya yapışmasın diye ) tahta kaşıkla dipten dipten karıştırılarak kavrulur. Kendisine has özel rengi alınca bir tarafı kızartılmış olur. Bu defa tavada öbür tarafı çevrilerek pembeleşene kadar kızartılır. Ilık iken üzerine tercih ettiğimiz tatlılardan birini üzerine dökerek servis yapılır.

exprt
Tahsin ALTIN
Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi Merkez Folkloru -2014

Kategoriler
Sivrihisar Yemekleri

Un Helva ve Tarifi

UN HELVASI

Malzemesi :

-2 su bardağı un

-2, 5 su bardağı süt veya su

– 2 su bardağı toz şeker

-1,5 küçük paket margarin veya 1,5 çay bardağı sıvı yağ

-2 çorba kaşığı çam fıstığı

Yapılışı: Un yağ ile tavada kavrulur. Fıstıklar ilave edilerek 8-10 dakika daha karıştırılır. Ayrıca ateş üzerinde şeker ile kaynatılmış süt, kavrulmuş unun üzerine kaynar olarak dökülür ve karıştırılır. Suyu iyice çekince ateşten indirilir. Soğutularak tabaklara servis yapılır.

Altın Sarısı Un Helvası: Un, şeker, yağ ana maddesi bunlar. Un deyişmez ama şeker yerine, pekmez kullananlarda olurdu. O zaman, kara datlıdan yapılıncada helva kırmızı olurdu. Yağlarda deyişir: Tere yağlı , zeytinyağlı, şırlan yağı (haşhaş yağı) ilede pişirilirdi. O devirde, su böreğini ve haşhaşlı ek­meği hep şırlan yağı ile pişirirlerdi. Alışanlar için, çok sevilirdi. Un, şeker, yağ hepsi bir hesaba göre tartılır. Un ile yağ helva pişecek bakır leğende, karıştıra karıştıra pişirilirdi. Bu pişirme öyle bir kıvama gelirdiki, ki­misi bunun renginden, kimisi kokusundan anlardı. Bu kıvama gelme haline (mihânesi) gelmiş derlerdi. Başka bir kapta hazırlanan sıcak şeker şerbeti bu leğendeki mihânenin üstüne coos diye dökülür, iyice karıştırılır ağzı kapatılırdı. Kendi kendine helva kabarır leğen do­lardı. Sivrihisarın düğün, dernek ve davetlerinde, altın sarısı un helvası baş yemeklerimizdendir. Sivrihisar’ımızda çok güzel altın sarısı, tane tane serpilen, hiç yapış yapış olmayan bu un helvasını pişiren ustalarımız var.

* * *

MET HELVASI »

Tahsin ALTIN
Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi
Merkez Folkloru -2014

exprt